CZY ROLNICY SĄ SCEPTYCZNI WOBEC PROGRAMÓW WĘGLOWYCH?
Temat rolnictwa węglowego zyskuje na popularności w ostatnich latach, jednak stosunkowo niewielu rolników i przedstawicieli branży potrafi jasno określić, na czym dokładnie polega cały proces. Nowo powstające dobrowolne programy węglowe oraz założenia Wspólnej Polityki Rolnej UE (CAP) są często ze sobą mylone.
Aby lepiej zrozumieć perspektywę rolników, przeprowadziłem niewielkie badanie wśród dwóch polskich rolników działających w branży, aby sprawdzić, które aspekty rolnictwa węglowego są dla nich trudne do zrozumienia oraz jakie mają opinie na ten temat.
Małe badanie ankietowe:
Ankieta została przeprowadzona wśród szerokiej grupy rolników i dotyczyła zagadnień związanych z rolnictwem węglowym, uzyskując 34 odpowiedzi. Pomimo stosunkowo niewielkiej liczby respondentów badanie dostarczyło interesujących wniosków na temat opinii rolników dotyczących rolnictwa węglowego.
Wśród respondentów 50% gospodarstw specjalizowało się w produkcji roślinnej, a pozostałe 50% łączyło produkcję roślinną i zwierzęcą. Najczęściej wskazywany rozmiar gospodarstwa wynosił 0–30 hektarów (23,5%), następnie 30–60 hektarów oraz 150–300 hektarów (po 20,6%). Wszyscy respondenci zadeklarowali, że gospodarstwa były zarządzane przez nich samodzielnie lub wspólnie z partnerami. Jednocześnie żadna z odpowiedzi nie pochodziła z gospodarstw większych niż 500 hektarów.
Rysunek 1. Wielkość gospodarstwa respondentów
Ankieta została przeprowadzona drogą elektroniczną, głównie za pośrednictwem mediów społecznościowych – bezpośrednio do respondentów lub poprzez grupy tematyczne. Wśród uczestników największą grupę stanowiły osoby w wieku 18–26 lat (64,7%), a następnie osoby w wieku 26–35 lat (26,5%).
Postawy wobec programów kredytów węglowych
Odpowiedzi jakościowe i ilościowe wskazują, że rolnicy chcieliby dowiedzieć się więcej na temat rolnictwa węglowego – 69,7% badanych uważa, że powinno być dostępnych więcej materiałów informacyjnych na ten temat. Widać wyraźną potrzebę edukacji w tym obszarze, mimo że 47,1% respondentów deklaruje, iż nie planuje przystąpienia do programów węglowych w najbliższej przyszłości.
Rysunek 2. Potrzeba dodatkowych materiałów informacyjnych.
W odpowiedziach na pytanie „Wyjaśnij, jak rozumiesz koncepcję kredytów węglowych”, większość odpowiedzi intuicyjnie odnosiła się do sekwestracji węgla oraz zagadnień związanych z glebą. Wydaje się, że rolnicy dostrzegają związek między rolnictwem węglowym, redukcją emisji oraz potencjalnymi korzyściami finansowymi wynikającymi z usuwania węgla.
Jednak żadna z odpowiedzi nie wskazała poprawnie, że kredyt węglowy odpowiada jednej tonie ekwiwalentu CO₂, która została zredukowana lub usunięta i zmagazynowana w glebie.
Niektóre odpowiedzi odzwierciedlały również obawy związane z karaniem rolników za emisje lub określały tę koncepcję jako „ekologiczny nonsens”. Ogólnie wyniki ankiety wskazują na ciekawość tematu oraz raczej pozytywne lub neutralne nastawienie. Mimo to 15,2% rolników uważa, że rolnictwo węglowe nie ma potencjału i nie jest warte rozwijania, natomiast 38,2% deklaruje, że rozważyłoby udział w programach węglowych, ale brakuje im wystarczającej wiedzy na ten temat.
Jak dużo rolnicy wiedzą o kredytach węglowych?
Ankieta zawierała kilka pytań, w których rolnicy oceniali swój poziom wiedzy w skali od „1 – nic nie wiem” do „10 – wiem bardzo dużo”. Wyniki pokazują, że rolnicy czują się stosunkowo pewnie w zakresie swojej wiedzy o metodach agronomicznych związanych z sekwestracją węgla w glebie oraz praktykach ograniczających emisje w działalności rolniczej.
Średnia ocena wiedzy dotyczącej metod sekwestracji węgla wyniosła 5,3 (mediana 6,5), natomiast dla praktyk redukujących emisje średnia wyniosła 5,9 (mediana 7). Interesujące jest porównanie tych wyników z odpowiedziami na pytanie „Znam główne czynniki produkcji uwzględniane przy obliczaniu śladu węglowego”, gdzie średnia ocena wyniosła 4,1 (mediana 4).
Dodatkowo rolnicy nie czują się pewnie, jeśli chodzi o to, jakie działania powinni podjąć w swoich gospodarstwach, aby generować jak najwięcej kredytów węglowych. Wyniki te przedstawiono w poniższej tabeli.
Tabela 1. Samoocena wiedzy rolników w wybranych obszarach
Odpowiedzi na powyższe pytania wskazują, że rolnicy czują się pewnie w stosowaniu praktyk węglowych i często mają świadomość, jak prowadzić gospodarstwo w sposób zrównoważony. Brakuje im jednak wiedzy na temat tego, jak obliczany jest ślad węglowy wykorzystywanych przez nich produktów.
Sugeruje to stosunkowo wysoką świadomość emisji w obrębie gospodarstwa, ale niższą świadomość emisji poza gospodarstwem. Można to interpretować analogicznie do emisji zakresu 2 (Scope 2).
Potrzeba edukacji
Odpowiedzi respondentów wskazują, że młodsi rolnicy wykazują dużą otwartość na rozwiązania zrównoważone, choć często brakuje im wystarczającej wiedzy na ten temat. Warto również zauważyć, że 91,2% respondentów ma mniej niż 35 lat, co może częściowo tłumaczyć ich większą otwartość na bardziej zrównoważone podejścia.
Zwiększenie dostępności materiałów edukacyjnych mogłoby pozytywnie wpłynąć na postawy wobec rolnictwa węglowego. Złożone regulacje oraz ograniczone zrozumienie modelu biznesowego mogą jednak zniechęcać rolników do angażowania się we współpracę z firmami oferującymi programy węglowe.
ul. Kętrzyńska 11, 11-420 Srokowo
REGON 529448314
kontakt@agem-agency.eu
NIP 5214082848